Philosophy

Giriş

Hiç kuşku yok ki insanın tarihinde en önemli buluş yazıdır. En eskiden bugüne değin var olan bütün entelektüel birikim, uygarlıkların tarihi, uygarlıklara ait kültürel gelişim ve aktarım, çeviri ve tercüme faaliyetleri, savaşlar, keşfedilen icatlar, bilimsel çalışmalar, ortaya çıkan akımlar, edebiyat alanındaki gelişmeler, mitolojik kaynakların günümüze kadar devamlılığını koruması, hukuk sistemleri, antlaşmalar, ahlâk alanındaki tutumlar, dilin anlam ve bütünlüğü… vb. bütün beşeri faaliyetler dille, böylelikle yazıyla günümüze kadar taşınmıştır. Bir şeyin kaynağı/menşei varsa tarihi de vardır. Tarihi başlatan en önemli unsurlardan biri de medeniyettir. Medeniyetini yani kurulu ve sistemini oluşturmuş, göçebe hayattan yerleşik hayata geçmiş bir topluluğun tüm bu olanları kayıt altına alan araç ise yazıdır. Yazı, dil ile başladı dilin sembollere ve harflere bürünmesiyle bir söylem olmaktan çıkıp varlığını koruyarak tarih sayfaları arasında yerini aldı ve devamlılığını sağladı. Dil düşüncenin söze vurumudur. Dil, insanın en önemli özelliği olan ve diğer canlılardan farkını gösteren düşünceden çıktı. Düşünce ve az önce saydığımız bütün her şey de i n s a n'dan çıktı. Dolayısıyla felsefe tarihine bakmak insanın düşünce ve gelişim tarihine bakmak demektir. Geçmişe doğru yapmış olduğumuz bu bakış, bizi felsefi bir tarih yazıcılığına da itmektedir. Çünkü felsefe bilgiyi inceleme metodudur. Her tarihi dönemin sahnesinde bilginin nerelere uzandığını, hangi kaynaklardan beslendiğini, kullanım alanlarını saptama, bilgi'den kastettikleri şeyin ne olduğu, kendi içerisinde ne kadar tutarlı olduğu, belirli bir sisteminin olup olmadığı, kavramlarının anlamlılığı gibi soru işaretleri barındıran sorular eleştirel bir düşünüş olan felsefe tarafından belirlenmekte ve cevap aranmaktadır. İnsanoğlu dünyaya geldiği andan itibaren, idrak edebilme yeteneğine sahip olduğunun farkına vardığından bu yana, kısacası herhangi bir düşünsel faaliyette bulunması sonucunda felsefeye yaklaşır, felsefe yapmış olur. Felsefe, Yunancada bilgelik sevgisi anlamına gelir. Philo-sophia'dan çevrilmiştir; Bilgiyi aramak, bulmak, hakikâte ulaşmak… Philo, sevgi, sophia bilgi anlamına gelmektedir yani bilgelik sevgisi anlamını taşımaktadır felsefe. Ayrıca eleştiriye açık olmalıdır. Merak etme duygusuna sahip olan insan doğayı, kendisini ve kendisine benzeyenleri tanımak, tanımlamak, anlamak; varolan şeyler üzerine açıklama yapmak; kendi iradesinin etkisiyle kendi yaşayış tarzını, durumunu ve duruşunu yorumlamak ve de bunun sonucunda kendi içinde tutarlı bir görüşe varıp yaşantısını düzenlemesi / düzeltmesi faaliyetlerinde

Yadsınamayacak bir gerçek varsa o da Doğu'daki medeniyetlerdeki entelektüel faaliyetlerdir. Milattan önce altıncı yüzyıl ile dördüncü yüzyıl arasındaki o dönemde felsefe yalnızca Yunanlıların ilgilendiği ve tekelinde oluşturduğu bir disiplin değildi. Yunanlılara ek olarak Hint, Çin, Yahudi ve İran uygarlıklarında da entelektüel yönden önemli gelişmeler olmuştur. Bu gelişmeleri de en yakından takip eden bu birikimden çeviri ve tercüme faaliyetleriyle yararlananlar da yine Yunan filozoflarıdır. Yunan filozoflarının felsefe tarihine kendilerini diğer uygarlıklardan önde gösterecek en önemli yadsınamayacak gerçekte, tabi ki de yapmış oldukları faaliyetleri ve ortaya çıkarmış oldukları ürünleri –düşünsel ve bilimsel ürünleri-kaleme alıp yazıyla muhafaza etmeleridir. Bunu en iyi gerçekleştiren filozof da Platon'dur. Ayrıca Yunan filozoflarındaki en önemli özellik, doğaya yönelirken pratik kaygıda bulunmamalarıdır. Çünkü Doğu'daki uygarlıklar işin pratik yanındaydılar ve deneme-yanılma yöntemiyle elde ettikleri bulguları yarar sağlaması ölçüsünde kullanıyorlardı. Örneğin ateşin bulunuşu Doğu'da bir şeyler yakıp ısınmak, yemek pişirmek gibi faaliyetler için kolaylık sağladığından dolayı yalnızca bunun çerçevesinde teknik olarak kullanılmış ve çeşitli şeylerle bu buluş zenginleştirilmiştir. Ama Yunan filozofları işin biraz daha derinine –teorik yanını merak ederek-inerek neden ve niçin gibi soruları sorarak ateşin gayesinin ne olduğunu, özünün ne olduğunu kısacası ateşin doğasının ne olduğunu araştırdıklarından ve bunu ateşle sınırlı kalmayıp diğer maddelere de uyguladıklarından dolayı felsefeyi farklı bir düzleme taşımışlardır. Teorik felsefeye geçiş Yunan filozofları sayesinden olduğundan dolayıdır ki felsefe tarihinde konum gereği farklı bir kategoride yer almaktadırlar. Doğu'dan devam edecek olursak Çin ve Hint'teki felsefe mitolojik düşünceyle ve dini açıklamalarla iç içe geçtiğinden sadece dini bir hikmet düzeyinde kalmıştır. İsim verecek olacaksak Çin felsefesinden Lao-Tze'nin Taoculuğunun dini bağlılığı onu felsefeye yaklaştırmaktan çok mistisizme daha çok yakınlaştırmıştır. Sonuç olarak görülüyor ki felsefenin sadece Yunanda başladığı görüşü tam olarak doğru bir tespit değildir. Doğu'da olup bitenlerin yadsınamayacak derecede önemli hususlar barındırması, pratik felsefe ve teorik felsefe ile mistisizm ayrımıyla düşünsel bir entelektüel ürün olan felsefenin evrenin her yerinde var olduğu görüşü ortaya çıkmaktadır. Tarih okumalarında eleştirel düşünüş ve önyargının ortadan kaldırılmasıyla bu gerçek görülebilecek bir şeydir.

Mutsuz ve soylu bir genç acılarının ve ölüm korkusunun gerçekliğiyle yüzleşmekten sıkılan ve çözüm arayışı bulmaya çalışan, gerçekliğin zenginlik ve şaşalı dünyadan tamamen farklı olduğu düşüncesini kafasına kazıyan biriydi o, Siddhata Gautama (M.Ö. 563-483). O, yaşadığı coğrafya olan Hindistan'daki çoktanrılı inanışı saçma bulup hakikât arayışının sonucunda yeniden doğuşunu sağlayabilmek için büyün bu kuralları bir kenara bırakmıştır. Gautama açlık, sefalet ve kabile çatışmalarının yoğunlukta olduğu, Hindu dervişlerin 'hakikât' çağrılarına kulak asıp kendini bulduğu durumdan kurtarmak için her şeyden elini çekmiştir. En sonunda vardığı sonuç: zenginlik ve fakirlik ya da açlık ve tokluk gibi kavramların karşısında bir 'Orta Yol' a karar vermektedir; bu yol da aşırılıktan kaçınma ile gerçekleşecekti. Yaşı ilerlemesine karşın o hâlâ derin düşüncelere dolarak gerçeği aramanın serüvenine devam etmiştir. Günün birinde bir ağacın dibinde nasıl olduysa gerçekliği kavratan o ilhamıyla uyanarak bir aydınlanma yaşayan bilgemiz, o vakitten sonra insanlara barış ve sükûneti aşılamaya başlayarak Hindistan'daki hatta bütün Doğu Asya'daki düşüncelere meydan okuyup bir değişim sürecine girmiştir. Bu değişim sürecini başlatan ve 'aydınlanmış biri' anlamına gelen isimle çağrılan Buda idi. Buda, evren ve kendimizle ilgili gündelik resmimizin bir yanılsamadan başka bir şey olmadığını söyleyip, söz konusu mutlak gerçeklik arayışını reddederek, insanın çektiği ıstırapların ancak dünyevi gerçeklik ve bireysel benlikten kaynaklanan yanılsamaları görebilmek ve acılara yol açan arzu ve tutkulardan farklı bir kişilik geliştirmek suretiyle aşılabileceğini savunmuştur (Cevizci, Ahmet; İlkçağ Felsefesi Tarihi, Asa Yayınları, Sf. 13). Verdiği öğütlerle insanların bir arada yaşama ve çalışma tarzlarına ilişkin derin kavrayışlara sahip tüm zamanların en büyük öğreticilerinden ve bir devlet adamı olan Konfüçyus (M.Ö. 551-479) adlı Çinli bilge de çevresinde birçok insanı toplamıştır. Politik kültür bakımından gelişmiş olan Çin'de, Konfüçyus ideal bir toplum yaratmaya çalışmıştır. Bu dönemde Çin dünyası Zhou Hanedanı'nın 1 idaresi altında toplam on dört hanedanlık meydana gelmekteydi. Bu imparatorluğun birliğinin temeli felaket ve yok oluş olduğundan, Konfüçyus bu politik koşullar karşısında söz konusu birliğin felsefi temellerini geliştirip güçlendirmek için büyük mücadeleler vermiştir. Çin kültürünün temeli ailedir. Konfüçyus güç politikası karşısında ailenin tahrip edilmemesi için toplumsal ve politik meselelerinin iyileştirilip doğru ve adil bir yönetim için çalışmalar yapmıştır. İnsanın kendisini sorgulamasını, erdemli biri olunmasını, kişinin kendini dönüştürmesini ve insanlara ilham vermesini öneren Konfüçyus'a göre, başkasını yönetmek önce kendini yönetmektir. Onun esas ilkesi 'üstün insan' ve 'iyi düzenlenmiş toplum' dur. Üstün insan olmanın nasıl olunabileceğini açıklamayan Konfüçyus, insanların doğaları gereği birbirlerine benzer olduklarını fakat farklı pratik uygulamalar nedeniyle farklılaştıklarının altını çizmiştir. O, hiçbir zaman doğayla ya da şeylerin doğasıyla ve tanrı ile tanrıçalarla ilgilenmemiş yalnızca erdem, insani ilişkiler ve de iyi toplum konuları üzerinde yoğunlaşmıştır.

Özet
Pek çok diğer kavram gibi retorik kavramı da Platon " un diyaloglarında aporetik nitelikli bir tartışmanın konusudur. Filozofun bu sanatı sahiplenip sahiplenmediği yeterince açık değildir. Yapılabilecek olan; diyalogların yazılış dönemlerini de dikkate alarak, ağırlığın hangi yönde olduğuna karar vermektir. Retorik kavramının en detaylı ve görece geç dönemde ele alındığı Platon diyalogu Phaidros " tur. Kavramın bu diyalog içerisindeki seyri izlenerek aporetik nitelikli bu tartışmanın niteliği hakkında yorumda bulunulacaktır.

Abstract
Like many other concepts, the notion of rhetoric is also a subject of an aporetic debate in Plato's dialogues. It is not clear enough that the philosopher embraced this kind of art or not. What can be done is, taking into account the periods of writing of the dialogues, to decide where the weight is. It is Phaedrus, one of relatively late dialogues of Plato, in which the concept of rhetoric was dealt with in more detail. Following the course of the concept in this dialogue, a comment will be made about the essence of this aporetic debate.

Our aim is to put forth the contributions of I. Lakatos and L. Laudan to the philosophy of science in the context of scientific progress theories and make a comparative investigation about the new aspects of their philosophy of scientific progress. Scientific progress theories try to unveil the logical structure of scientific development, if any, and to put it forth. The very first question is whether science develops or not. In other words, is science in progression? According to us, the common idea that science progresses and develops is valid with no doubt. But the question of “how does science progress?” arises here. Many philosophers interested in the philosophy of science had given various answers to this question. After all, two main understanding, namely Classical and Contemporary, in fact latter is a critic of former, has emerged.
As Classical understanding of science finds its basis in A. Comte’s ideas which is a Positivist understanding of science briefly, Contemporary understanding of science was born as a reaction to the Classical understanding of science and has flourished over this critic. After the second half of the twentieth century, Classical understanding of science has been considered insufficient and has been begun to be left, because the idea of science was not smooth, cumulative, and rational, contrary to the supposed. Views of I. Lakatos and L. Laudan have a very important
place in philosophy of science. These are the critic of Classical understanding of
science altogether and propose solutions to it.
We tried to give a very brief history of main ideas in the philosophy of science to expose the foundations of Classical understanding of science and analyzed the ideas of I. Lakatos and L. Laudan about scientific progress. Lakatos’ main concept about scientific progress, “research programmes”, claims that every scientific theory has a hardcore that is protected against falsification by a protective belt. On the other hand, Laudan’s main concept, “research traditions”, although similar to research programmes, is a critic of this rigidity in scientific development and an attempt to allow science to develop more freely.

The aim of this paper is to put forth the some of the main arguments about the philosophy of cinema and to show the possibility of “philosophy of cinema”. While doing this, at first we have tried to convey the emergence of “philosophy of cinema” and its relationship with “film theory”. Thereafter we have tried to investigate that what kind of “narrative” the film has in the aspect of Symmetry and Asymmetry Theses. In the second part of the paper, we have tried to define cinema over the physical elements of which it is consist of and set forth its historical development, briefly. Consequently, using G. Deleuze’s definition of cinema as base, we have tried to support the idea of that cinema is a new way of thinking. In addition we have tried to discuss whether cinema is a language or not and its quality, shortly.

Behçet Necatigil, Türk Edebiyatıda şiirleriyle yer etmiş, evler şairi olarak edebiyatımızın mihenk taşlarıdaa oluştur. Şair kişiliğii yanında neşrettiği düz yazıları ve radyo oyuları uluaktadır. Bütün bunlar bir yana, Türk Edeeiyatı çalışalarıa kayak teşkil edeeek Edeeiyatıızda İsiler " özlüğü, Edeeiyatıızda Eserler " özlüğü ve 100 Soruda Mitologya isimli çalışşalar yapıştır. Bu yazıda sizlere Behçet Neeatigili sözlük çalışşaları hakkıda ilgileedireeeği. Beei Behçet Neeatigili sözlüklerii araştıraya ite oktayı açıklaadaa geçeeeyeeği. Okulda okuduğu derslerde öğrediği sözlükleri daha detaylı ir şekilde ieleeek ve az evvel adıı aadığı eserleri eski Türk edeeiyatıızdaki tezkirelere eezerlik taşıasıdaa ileri gelee seeepler. " özlük oluşturak, iddi ve öeeli iştir. Bir sözlüğü oluşturradaa öe aaç elirleeeeli ve bu aaaaa hizet edeeek alaı elirleyip çalışaaı ihverii oa göre şekilleedirrek gerekektedir. Behçet Neeatigil, Edeeiyatıızda İsiler " özlüğü(1960) ü hazırlarkee aaaıı şöyle açıklar: Başlaagıçta aak öğretee ve öğreeeilere edeeiyat dersleride ir kılavuz olur diye düşüüüştük. AAa u çizgii de öteside, örrek ve kayyak olduğuuz esselli, eezeri sözlükleri türemesini sağlaası, irçok addeei asiklopedilere olduğu gii aktarılışı, hatta izde olaya maddelerin aşka sözlüklerde de uluaayışı; ize olulu, yararlı ir iş yapış olaaı kıvaıı tattırdı, teşekkür ederiz. 1 diyerek aaaaıı açıklar. 99 yılıda yayılaaa Edeeiyatıızda Eserler " özlüğü isili çalışasıda da aaaaıı şu şekilde beyan eder: AAaıız, Batılı alada hikâye, rooaa, oyu ve aı edeeiyatıızı gelişip güçleediği yüzyıllık ir zaaa içide u tür eserlerdee okuduğuuz, uuttuğuuz veya okuayıp hiç değilse kooularıı erak ettiğiiz kalee ürülerii aaa çizgileriyle toparlaak, aısataktır. Adıı aadığıız çalışalardaa hareketle Behçet Neeatigili sözlük çalışalarıa yöelee dikkati döneminin ihtiyaçlarıa evap verek ve edebiyat sıırları içeriside derli toplu, kullaaışlı ir kılavuz teşkil ete isteği olduğuu söyleek yeride olur. " özlükleri sayfa sayısı, hazırlaaa aaaıa göre değişşektedir. " ayfa sayısıı kie göre ve eye göre şekil alaağı sorusuua kise ta olarak evap vereeiştir. Behçet Neeatigil de, sözlüklerini hazırlarkee u oktaları göz ardı etiyor: Bu tür sözlükler sürekli eklee, çıkara gerektiriyor: Yeei yayılar, kişileri durularıdaki değişşeler, yeei şöhretler, kesilee güçler, oşa çıkaa uutlar; çok çauk etkiliyor ir yaıyla güe, güncel e yaslanan bu tür sözlükleri. Başı sırasıda daha yeei diziliş, heeüz asılış ir adde, diyelim bir ölümle, ya da yeei ir yayıla heee oraıkta oksaa-yarı kalaya hüküülü. Kitaba aşvuraaklar uu içi, aşı süresii, çıkış tarihii göz ööüde uludurak zoruudalar. 2 Necatigil, sözlükleri sayfa sayısı sözlük içide yer ala kişileri zaaala uğradıkları değişi ve sözlüğü aşıı sırasıda eydaaa gelee irtakı olaylara işaret ederek düşüüelerii açıklıyor. Bir sözlük, bu amaca hizet etteli, ikii olarak sayfa sayıları sözlük yazarıı elirlediği amaç doğrultusuuda Neeatigili dediği gii devrinin şartları ve ası ile ilgili irtakı evzular etrafıda dönen unsurlar) şekilleeir , peki ir sözlüğü sözlük yapaa ir diğer etke edir?

Her edebi tür, tek bir tür olarak kaleme alınmaz. Bu edebi türler, mesela roman, hikâye, deneme, sohbet, anı, röportaj vs. Kendinden başka bir edebi türün de özelliğini taşıyabilir. Bu durum yazarın eserini oluşturma şekline ve üslubuna bağlıdır. Somut bir örnek vermek gerekirse Orhun Abideleri hem söylev , siyasetname ve nasihatname niteliği taşımaktaydı. Halk hikâyeleri, hikâye ile birlikte şiiri de kucaklamaktaydı. Servet-i Fünûn devrinde kalem oynatan Hüseyin Cahit Yalçın'ın ve Halit Ziya'nın kimi hikayeleri sohbet, deneme, anı gibi türlerin birleşimiydi. Bu yazımda sizlere az önce sözünü etmiş olduğum duruma tercüman olan bir eserden söz edeceğim. Bu eser, Türk edebiyatı tarihine beşiklik etmiş, edebiyatımızda siyasetname ve pendname geleneğinin önünü açmış, kendisinden sonra bu türlerde kalem oynatacak olanlara yol göstermiş ve onlara öncülük etmiştir. Söz konusu edeceğim bu eser, Yusuf Has Hacip tarafından yazılan Kutadgu Bilig ismini taşımaktadır.

Dede Korkut Hikâyeleri, yüzyıllar önceki Türk toplumunun ortak vicdan, ortak akıl ve ortak dünya görüşüyle meydana getirmiş olduğu, manevî değeri yüksek bir eserdir. Dede Korkut Hikâyeleri’nin bu yüksek değeri, onun mahiyetinde taşıdığı millî unsurlar ve millî motifler sayesindedir.
Türk’ün varoluşundan itibaren taşıdığı erdemleri günümüze ulaştıran, tarihî, edebî ve kültürel değeri her yönden güçlü olan ve bir millî destan özelliği taşıyan Dede Korkut Hikâyeleri, adeta Türk’ün “Töre kitabı” mahiyetindedir. Her yönden Türk’ün dünyaya bakış açısını yansıtan bu eserde, tarihî, edebî ve sosyokültürel hükümler vardır.
Türk toplumunun yaşantısını, giyim kuşamını, dilini, dinini, kültürünü ve dünyaya bakış açısını yansıtan bu eserin bir başka yönü de içermiş olduğu hükümler açısından, eğitici vasfı yüksek bir eser olmasıdır. Köprülü’nün “Bütün Türk edebiyatını terazinin bir gözüne, Dede Korkut’u öbür gözüne koysanız, yine Dede Korkut ağır basar.’’ Sözü eserin bu vasfını en güzel şekilde ortaya koymaktadır.
Dede Korkut Kitabı bir Mukaddime ve 12 hikâyeden oluşmaktadır.Dede Korkut hikayeleri içinde Duha Koca oğlu Deli
Dumrul Destanı, bünyesinde mitolojik unsurları barındıran ve anılan hikayeler arasında
beşinci sırada duran bir hikayedir. Birazdan inceleyeceğimiz hikayenin mitolojik unsurlar
barındırması bakımından incelememizi mitolojik unsurları da göz önünde bulundurarak
yapmakta fayda olacak, çünkü bu unsurlar, hikayeyi daha iyi tahlil etmemizi sağlayacaktır.

Edebiyat sahnesine çıkan şair ve yazarlar, bu sahnede boy göstermeden evvel birtakım
provalar yaparlar. Bu provalar, şiir ya da nesir türünde yahut gazete çevresinde gelişen edebi
metinler yazarak kendi çizgilerine şekil verirler ve çıktıkları bu yolda kendilerini bulurlar.
Edebiyat, bu bağlamda bir yolculuk olarak değerlendirilebilir ve bu yolculukta engeller
olmazsa olmazdır. Her engel, sanatçıyı bir kademe daha geliştirir ve sanatçıyı kendi kalem
faaliyetlerini gerçekleştirirken daha dikkatli, daha eleştirel ve daha özenli olmaya sevk eder.
Edebi provaların gerçekleştirildiği yerler başlıkta ‘’kulis’’ adıyla andığım, dergiler ve
gazetelerdir. Bu türler, sanatçıların kendilerini gösterdikleri ve geliştirdikleri yerlerdir.
Geçtiğimiz sayılarda sözünü ettiğim Cahit Zarifoğlu gibi nice kalburüstü edebiyatçı, edebiyat
sahnesine çıkmadan önce kalem faaliyetlerini gazete ve dergi kulislerinde gerçekleştirmiştir.
Bu faaliyetler içinde sanatçılar kendi adlarıyla bu sahnede boy gösterdikleri gibi mahlas
kullanarak da edebiyat sahnesine çıkmışlardır.
Reşat Nuri Güntekin de bu kulislerde kendini yetiştiren, geliştiren ve Çalıkuşu ile
edebiyat sahnesine çıkmış bir yazarımızdır. Aynı zamanda kimi yazar gibi bazen kendi adını,
bazen de kendi bulduğu takma adlarla kalemini yazdığı türlerde oynatmıştır.

Roman denilen edebi türün edebiyatımıza gelişi uzun solukludur. Bu edebi türün edebiyat sahnemize çıkışı, Tanzimat ile birlikte hayatımıza giren gazetecilik ve tefrika kültürü sayesinde olmuştur. Peki, romanın yerinde hangi aktör vardı ve roman yerine o zamanlar ne okunuyordu? Evet, roman yerine edebiyatımızda ''mesnevi'' adı verilen ve Divan şairleri tarafından kaleme alınan, her biri kendi içerisinde kafiyeli, yazara yazma konusunda sıkıntı vermeyen bir türdü mesneviler. Mesneviler, zaman içerisinde edebiyat sahnesinden çekilmiş ve yerlerini romanlara bırakmıştır. Mesnevi denilen edebi tür, Türk edebiyatı tarihi içerisinde çok önemli bir yer edinmiş ve bu türde kalemlerini, hünerlerini ve sanatını konuşturan sanatçılar, edebiyat tarihimize önemli mesneviler bırakmıştır. Dergimizin Ağustos ayında bahsettiğimiz Şeyh Galip'in Hüsn ü Aşk ı, Eylül / Ekim ayında konuştuğumuz, Yusuf Has Hacip'in mesnevi nazım şeklinde yazılmış siyasetnamesi Kutadgu Bilig ismini taşıyan eserleri mesnevi sahasında görmekteyiz. Mesnevi deyince hatrı sayılır bir kişiyi ve mesnevisini söylemeden yazıya başlamak olmaz. Fuzuli'nin Genceli Nizami'ye nazire olarak yazdığı Leyla ve Mecnun adını taşıyan mesnevisi, edebiyatımızda yer etmiş önemli mesnevilerdendir. Fuzuli'nin bu önemli mesnevisi, günümüzde de değişik şekillerde varlığını sürdürmektedir. Reşat Nuri Güntekin'in Çalıkuşu Türk edebiyatının en çok basılan; dolayısıyla en çok sevilen romanıdır 1 ve bu roman, Reşat Nuri'ye yaşadığı dönem içinde Fuzuli'nin Leyla ve Mecnun'u kadar şöhret kazandırmış ve büyük yankı uyandırmıştır. Zira Çalıkuşu, dramatik Feride-Kamran aşkını anlatması yönüyle modern bir Leyla ve Mecnun olarak değerlendirilebileceği gibi; daha Kurtuluş Savaşı'nın neticelenmediği günlerde Anadolu ve insanını gündeme getirmesi ve idealist bir öğretmen tipi çizerek eğitimin problemlerini irdelemesi bakımından sosyal bir romandır. Bu yazımda sizlerle Çalıkuşu'nun Leyla ve Mecnun ile karşılaştırmasını yapacağım.

Dede Korkut, edebiyat camiasında destanî bir Oğuz hikâyeleri olarak anılan, dünyada ve Türk dünyasında üne ulaşmış bir eserdir. 15.yüzyılda yazıya geçirilen bu eserin hikâyelerin çıkış tarihi, 10 ve 11.yüzyıllara rastlayan bir dönemde yani ortaçağdadır. Destan ve halk hikâyesi özelliklerini de bünyesinde toplayan bu eser, anlatmaya bağlı edebi metinlerin kendine has özelliklerini de taşımaktadır. Leitmotiv, herhangi bir tavır, hareket veya sözün eserde çeşitli yollarla tekrarına dayanan bir anlatım tarzıdır. Çalışmamızda bu özelliklerden biri olan leitmotiv üzerinde duracak ve hikâyemizden hareket ederek leitmotivleri yerinde inceleyeceğiz. .